Categorieën
Cultuur Wetenschap

De hereniging van alfa en bèta

Woensdag 21 mei staat in de BètaBreak de relatie tussen alfa- en bètawetenschap centraal. Aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica (FNWI) is de gedachte dat alleen bètawetenschap échte wetenschap is, vermoedelijk wijdverspreid. Rens Bod is hoogleraar aan deze faculteit én aan de Faculteit der Geesteswetenschappen (FGW); als bèta-alfa, leidend in de Digital Humanities, weerspreekt hij dit idee krachtig. Sterker, bèta- en alfawetenschap zouden moeten worden herenigd: ze hebben een gedeeld verleden en ook nu nog belangrijker overeenkomsten dan verschillen. Te beginnen met het bachelor-onderwijs: een veel bredere academische basis van Arts&Sciences zou standaard moeten zijn. Op woensdag 21 mei betrekt hij deze stelling in het debat ‘De Hereniging van Alfa en Bèta’.

Naast hem is ook Frank van Vree, historicus, filosoof, hoogleraar Mediawetenschappen én decaan van de FGW, deelnemer aan het debat. Recentelijk wordt er bezuinigd bij zijn faculteit, maar ook structureel lijken alfa’s minder geld en aandacht te krijgen van bestuur en politiek. Weinigen spreken van een echte crisis in de geesteswetenschappen, maar voor veel alfa’s is duidelijk dat er grote verandering op komst zijn. In steeds meer alfa-vakgebieden doen bèta’s ook hun expertise gelden, van Big Data tot kunstchemie. Hoe zorgen we voor een vruchtbare kruisbestuiving?

Wetenschapsfilosoof Hans Radder, hoogleraar aan de Vrije Universiteit, is de derde gast. Hij heeft een uitgebreide studie gemaakt van de overeenkomsten tussen verschillende wetenschappelijke disciplines en hun relatie tot de maatschappij. In hoeverre delen natuur- en geesteswetenschap elkaars doelstellingen, of zelfs methodes? En hoe verhouden ze zich tot hun publiek?

Categorieën
Biologie Geneeskunde

Wetenschappelijk verantwoord eten

De dieethypes volgen elkaar in hoog tempo op en worden vaak met (semi-)wetenschappelijke argumenten onderbouwd. Hoe wetenschappelijk zijn deze diëten? Geen brood, geen melk, alleen maar rauw voedsel, eten als een oermens? De dieethypes volgen elkaar in hoog tempo op, en worden vaak met (semi-)wetenschappelijke argumenten onderbouwd.

Hoe wetenschappelijk zijn deze diëten? Hoe lang moet je onderzoek doen voordat je zeker weet dat een dieet werkt? En wat meet je dan eigenlijk? Wat is een gezond mens; zo oud, gelukkig, slank óf fit mogelijk? En moeten wij de onwetende lezer van dieetboeken niet beschermen tegen onwetenschappelijke (en misschien zelfs schadelijke) diëten?

Deze vragen en meer zullen worden besproken tijdens de BètaBreak op woensdag 16 april. Deze BètaBreak begint iets later dan gewoonlijk, namelijk om 12:45, in de Centrale Hal van het gebouw van de FNWI.

Categorieën
English language edition Geneeskunde Psychobiologie

Neurobiology & Psychiatry – Lost in Translation?

Op woensdag 19 maart staat de BètaBreak in het thema van de psychiatrie en de neurowetenschappen. Al eeuwenlang worden mensen die abnormaal gedrag vertonen gelabeld als ‘gek’ en soms zelfs geïsoleerd van de samenleving. Sinds de komst van de DSM, het handboek voor psychiaters, in de jaren ’50 is er meer regulering van de diagnoses, die daarvóór voornamelijk afhankelijk waren van de specifieke psychiater. Ondertussen is er de laatste decennia enorm veel nieuwe kennis vergaard over wat gezonde en afwijkende hersenen kenmerkt. In deze BètaBreak gaat op zoek naar raakvlakken, tegenstellingen en overeenkomsten tussen de psychiatrie en de neurowetenschap.

In de discussie zullen vragen aan bod komen als: Bouwt de psychiatrie op (neuro)wetenschappelijke kennis zoals die op het Science Park vergaard wordt? Hoe heilig is de DSM? Waar ligt de grens tussen ‘normaal’ en ‘abnormaal’ gedrag? En op welke manier kan de neurowetenschap bijdragen aan een objectivering hiervan?

Categorieën
Aardwetenschappen English language edition Sterrenkunde

Hunting for Aliens

Op woensdag 19 februari gaat de BètaBreak over ‘De Zoektocht naar Buitenaards Leven’.
De zoektocht naar buitenaards leven is een interdisciplinair onderzoeksgebied waarin de ontwikkelingen zich razendsnel opvolgen. Is de ontdekking van buitenaardse levensvormen misschien wel dichterbij dan we denken en wat betekent dat voor ons?

Te gast zijn sterrenkundige Carsten Dominik, een van ’s lands deskundigen als het gaat om de bestudering van exo-planeten, en planetair geomorfoloog Sebastiaan de Vet, die kennis over de Aarde gebruikt om meer te weten te over de aanwezigheid van leven op Mars.

Ook te gast: Esther Velasco, die extremofielen hier op aarde onderzoekt, en Marco Langbroek, meteorietdeskundige.

Categorieën
Universiteit Wetenschap

Hoe Wetenschap Werkt

Woensdag 29 januari is er een belangrijke editie van de BètaBreak, over Hoe Wetenschap Werkt. Enerzijds is dat een vraag waar veel jonge studenten misschien wel nauwelijks een realistisch antwoord op hebben. Anderzijds vragen steeds meer wetenschappers zich recentelijk af of er geen zaken structureel mis zijn in het functioneren van de wetenschap.

Zo is er het initiatief Science in Transistion, dat dit najaar een lijvig manifest uiteenzette dat het mooie beeld dat het grote publiek van wetenschap heeft, niet strookt met de rommelige werkelijkheid. Bovendien zijn geldstromen, publicatiedruk en studentenaantallen zodanig veranderd, dat belangenverstrengeling en slechte publicaties een logisch gevolg lijken van het systeem. Initiatiefnemer Frank Miedema, tevens decaan en bestuurder van het UMC Utrecht, komt hierover vertellen. Ook Rob Hagendijk, Rosanne Hertzberger en Karen Maex zijn te gast.

Categorieën
Quiz

De Eerste Grote BètaQuiz

De decembereditie van de Bètabreak zal een hele speciale worden. Dit keer geen debat over prikkelende bèta-onderwerpen, maar een heuse quiz. In deze eerste editie van de BètaBreak Wetenschapsquiz, die plaats zal vinden op 11 december, zullen afgevaardigden van de verschillende studieverenigingen tegen elkaar strijden om de (nu al) felbegeerde BètaBeker. De vragen zijn opgesteld aan de hand van actuele thema’s in het bèta-onderzoek en zullen worden toegelicht door docenten van de betreffende onderzoeksgroepen. Ook voor het publiek zal er de mogelijkheid zijn om mee te doen aan de quiz en te zien hoe het gesteld is met hun kennis en inzicht van uiteenlopende onderwerpen. Stemkastjes zijn vanaf 11:30 te krijgen in de hal.

Categorieën
Geneeskunde

Epidemieën & Vaccinaties

De BètaBreak van 27 november gaat over Epidemieën & Vaccinatie. We bespreken de techniek en geschiedenis van vaccinatie, de werking van vaccinatieprogramma’s en de recente uitbraak van mazelen in delen van Nederland.

Eind oktober overleed in Zeeland een meisje van 17 aan de mazelen. Ze was niet ingeënt. Er is weinig wetenschappelijk debat over de vraag of inenting dit had kunnen voorkomen: het mazelenvaccin is al sinds 1976 onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma.
Anders is het met het griepvaccin. Het influenzavirus, dat griep veroorzaakt, verandert voortdurend, zodat een vast vaccin zinloos lijkt. Wel is er een jaarlijks aangepaste griepprik. Recentelijk wordt er door steeds meer wetenschappers openlijk getwijfeld aan het nut van deze operatie. Deze maand kwam het nieuws dat een groep aan de Rijksuniversiteit Groningen claimt een universeel griepvaccin in de maak te hebben – zonder prik maar met inhaler. Hoe zit dat?
Nog meer omstreden is de HPV vaccinatiecampagne, bedoeld om baarmoederhalskanker te voorkomen, ook wel bekend als de maagdenprik. Het HPV-vaccin is het resultaat van een knap staaltje medisch onderzoek. Maar veel epidemiologen betwijfelden het nut van een brede vaccinatiecampagne. Die kwam er uiteindelijk toch, maar ging gepaard met een hoop maatschappelijke weerstand en resulteerde in een zeer lage opkomst voor de prik.

Categorieën
Informatica Politiek & Maatschappij

Cryptografie – Wat blijft privé voor de NSA?

De BètaBreak van woensdag 16 oktober gaat over cryptografie. Maar wat is dat eigenlijk: cryptografie? Hoe versleutel je gegevens, en hoe veilig is dat? Wat is de status van kwantumcryptografie? En hoe veilig zijn digitale gegevens voor inlichtingenwerk en privacy?

Deze zomer luidde Edward Snowden, een computerveiligheidsspecialist bij de Amerikaanse inlichtingendienst NSA, de noodklok over de praktijken van die dienst. Samen met het Britse GCHQ luisteren ze grote delen van het internetverkeer af, ook versleutelde communicatie. Dat doen ze door grote internetbedrijven te dwingen gegevens over te dragen, maar ook door de versleuteling te kraken of zelfs bij voorbaat al te verzwakken. Deze cryptografie – essentieel voor veilig internetverkeer – wordt zo minder betrouwbaar: voor e-mailen, maar ook voor bankieren.

Categorieën
Universiteit

UvA en VU: samen sterk?

Op woensdag 25 september vanaf 12 uur zal er een speciale editie van de BetaBreak plaatsvinden. Geen wetenschappelijke discussie dit keer, maar wel een onderwerp dat van belang is voor iedereen op het Science Park: The Amsterdam Faculty of Science, de fusie van de bètafaculteiten van UvA en VU. Een groots plan met vele mogelijkheden voor onderwijs en onderzoek. Maar is groter wel altijd beter? En wat zal er gebeuren met de unieke Science-Park-sfeer? Wat is de invloed van zo’n grote afstand tussen de verschillende onderzoeksinstituten?